Irrigatsiya va melioratsiya

2024 yil institut ichki strukturasi o‘zgarishi munosabati bilan “Suv resurslarini boshqarish va melioratsiya” kafedrasi “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi tashkil qilingan. TIQXMMI MTU Buxoro tabiiy resurslarni boshqarish instituti rektorining 2024 yil 20 sentyabrdagi №488-12 sonli buyrug‘iga asosan “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi tashkil topgan. 2024 yil sentabr oyidan institut ichki strukturasidagi o‘zgarish sababli “Suv resurslarini boshqarish va melioratsiya” va “Suv tejamkor sug‘orish texnologiyalari” kafedralari optimallashtirilib, “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi tashkil qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 24 yanvardagi “Buxoro Davlat texnika universitetini tashkil etish to‘g‘risida”gi PQ-22 son qarori bilan “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi nomi holatida o‘zgartirildi.

Kafedraga 2010 yildan boshlab “Suv xo‘jaligi va melioratsiya, 2021 yildan “Suv resurslarini boshqarish va melioratsiya, “Irrigatsiya va melioratsiya”, Irrigatsiya va melioratsiya kafedrasi 2024 yildan 60811200-Suv xo‘jaligi va melioratsiya, 60811500-Suv ta’minoti muhandislik tizimlari bakalavr, 70811202-Melioratsiya va sug‘orma dehqonchilik, 70811206-Suv tejamkor sug‘orish texnologiyalari, 70811204-Qishloq xo‘jalik suv ta’minoti muhandislik tizimlari va inshootlari, 70812309-Yaylovlar melioratsiyasi magistratura mutaxassisligi bo‘yicha malakali mutaxassislar tayyorlovchi ixtisoslik kafedra maqomini oldi. Kafedra birinchi yosh mutaxasislar 2011 yildan boshlab “Suv xo‘jaligi va melioratsiya” mutaxassisligi bo‘yicha xalq xo‘jaligiga ishga yuborildi. Hozirgi kunda ular va ularning safdoshlari Respublikamizning turli sohalarida yetakchi mutaxasislar sifatida faoliyat ko‘rsatmoqdalar. Kafedrada eng zamonaviy jihozlar bilan ta’minlangan o‘quv xonalari, laboratoriya, xonalari va ishlab chiqarish korxonalarida kafedra filiallari mavjud. Kafedrada 2024-2025 yillarda 1 ta DSc va 7 ta PhD nomzodlik dissertatsiyalari himoya qilingan. Kafedraning asosiy tarkibini yoshlarni tashkil etadi, ularning o‘rtacha yoshi 41 yoshni tashkil qiladi. Hozirda kafedrada 18 ta doktorant va 3 ta mustaqil izlanuvchilar PhD va DcS dissertatsiyalari ustida ilmiy ish olib borishmoqdalar. Ularning himoyasi 2025-2027 yilda rejalashtirilgan. Kafedra faoliyati davomida kasb-hunar kollejlari uchun darslik va o‘quv qo‘llanmalar 2 ta, oliy o‘quv yurtlari uchun 9 ta darslik va 10 dan ortiq o‘quv qo‘llanmalar chop etilgan, dasturiy vositalar uchun 10 dan ortiq mualliflik guvohnomalari olingan.
Kafedrada 21 ta shtat birligi mavjud bo‘lib, ulardan asosiy hissada 16 ta o‘qituvchi faoliyat ko‘rsatdi. 2025-2026 o‘quv yilida kafedrada 5 ta fan doktori, professor, 8 ta PhD, 3 ta katta o‘qituvchi, 4 ta assistentlar va 3 ta o‘qituvchi-stajyor o‘quv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot hamda ma’naviy-ma’rifiy ishlarni olib bordilar. Kafedraning ilmiy salohiyati 59,2 % ni, o‘qituvchilarning o‘rtacha yoshi 41 yoshni tashkil etib, aksariyatini yosh mutaxassislardan iborat.

Bakalavriat

60812300 - Suv xo’jaligi va melioratsiya

60812900 - Suv ta’minoti muhandislik tizimlari

60813000 - Suv xo’jaligida innovatsion texnologiyalar va ulardan foydalanish

Magistratura

70811202 - Melioratsiya va sug’orma dehqonchilik

70811209 - Yaylovlar melioratsiyasi

70811204 - Qishloq xo’jaligida suv ta’minoti muhandislik tizimlari

Bakalavriat:

1. 1. Mutaxassislikka kirish
   2. Tomchilatib sug'orishning avtomatlashtirishning tizimlari
   3. Aqlli suv o'lchash vositalari
   4. Irrigatsiya va melioratsiya
   5. Sho‘r yuvish texnologiyasi
   6. Suv xo‘jaligida innovatsiyon texnologiyalar
   7. Melioratsiyada innovatsiyon texnologiyalar
   8. Sug‘orish melioratsiyasi
   9. Suv resurslaridan mukammal foydalanish
   10. Suv tejamkor sug'orish texnologiyalari
   11. Suv olish quduqlari qurilishi va ekspluatatsiyasi
   12. Komunal infratuzilmani tashkil etish va boshqarish
   13. Suv resurslaridan mukammal foydalanish
   14. Zamonaviy sug'orish texnologiyalari
   15. Suv ta'minoti
   16. Suvni tozalash
   17. Suv ta'minoti va kanalizatsiya tarmoqlarini montaji
   18. Suv ta'minoti texnologiyalarini modellashtirish
   19. Oqova suvlarni qayta ishlatish asoslari
   20. Suv uzatish tarmoqlarini loyihalash
   21. Suv ta'minotida muhandislik ishlari
   22. Suv ta'minoti tizimlari ekspluatatsiyasi
   23. Suv tayyorlash va suv qabul inshootlar
   24. Shahar uy joy komunal xo'jaligi va servis asoslari
   25. Suv ta'minoti va kanalizatsiya tarmoqlarini montaji
   26. Tarmoqlarda o'rnatiladigan nazorat o'lchov asboblari
   27. Ichimlik suv ta'minoti
   28. Suv resurslaridan mukammal foydalanish va ularning muhofazasi
   29. Tomchilatib sug'orish tarmoqlari va ularning servisi
   30. Sug'orish texnologiyasi
   

Magistratura

1. Tabiiy suvlar sifatini yaxshilash
2. Maxsus fanlarni o'qitish metodikasi
3. Suv tejamkor sug'orish texnologiyalari
4. Maxsus fanlarni o'qitish metodikasi
5. Resurstejamkor sug'orish texnologiyalari
6. Maxsus fanlarni o'qitish metodikasi
7. Meliorativ tuproqshunoslik va dehqonchilik
8. Suv resurslaridan mukammal foydalanish va ularni muhofaza qilish
9. Suv kadastri.Suv resurslarnini integral boshqarish.
10. Xalqaro va davlat suv munosabatlar
11. Suv tejamkor sug'orish texnologiyalari
12. Dala tadqiqotlarni o'tkazish uslubiyati
13. Sug'orish tarmoqlaridan foydalanish va avtomatlashtirish
14. Landshaftli irrigatsiya
15. Suv tejamkor sug'orish texnologiyalari
16. Sug'riladigan yerlarda nam saqlovchi texnologiyalar
17. Qishloq va yaylovlar suv ta'minoti
18. Maxsus fanlarni o'qitish metodikasi
19. Suv tejamkor sug'orish texnologiyalari

Irrigatsiya va melioratsiya kafedrasi professor-o‘qituvchilari va tadqiqotchilari tomonidan chop qilingan ilmiy ishlar ro‘yxati Darslik, o‘quv qo‘llanma va monografiyalar

1. Jo‘rayev U. Biomelioratsiya 08.12.2010 . Original – maketdan bosishga ruxsat etildi: 18.05.2023. Bichimi 60х84. Kegli 16 shponli. «Palatino Linotype» garn. Ofset bosma usulida. Ofset bosma qog‘ozi. Bosma tabog‘i 10 Adadi 00. Buyurtma № 96.
2. Jo‘rayev A.Q., Jo‘rayev U.A., Nurbekov A., Rabbimov A. Yаylovlar melioratsiyasi 08.12.2010 . Original – maketdan bosishga ruxsat etildi: 18.05.2023. Bichimi 60х84. Kegli 16 shponli. « Palatino Linotype» garn. Ofset bosma usulida. Ofset bosma qog‘ozi. Bosma tabog‘i 10 Adadi 00. Buyurtma № 96.
3. N.N.Xudaybergenov,L.B.Isayeva. Dehqonchilik va melioratsiya nomli darslik O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan litsenziya berilgan nashriyotlarda nashr etishga ruxsat berildi. 10.05.2025, №180-sonli buyrug‘iga asosan.
4. Ximmatalayev D.O. Inoyatov I.Sh. , Suv xo‘jaligi va melioratsiyaga kirish fanidan elektron darslik.O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirligi huzuridagi intellectual mulk agentligi №DGU 15137

Monografiyalar

5. A.Q.Jo‘rayev, U.A.Jo‘rayev Turli darajada sho‘rlangan maydonlarda tomchilatib sug‘orish texnologiyasini joriy qilish. Buxoro-2023, “Durdona” nashriyoti.
6. U.A.Jo‘rayev Suv tanqisligi sharoitida sho‘rlangan maydonlarda almashlab va navbatlab yetishtirish orqali tuproq unumdorligini oshirish orqa li sho‘r yuvish samaradorligini oshirish Buxoro:"Sadriddin Salim Buxoriy" Durdona nashriyoti, 120 b.
7. A.Q. Jo‘rayev. G‘o‘zani tomchilatib sug‘orish texnologiyasida sug‘orish tartibini ishlab chiqish. «durdona» nashriyoti. ISBN 978-9910-705-02-1. Buxoro-2024. 108-b.
8. M.Xamidov, A.Jo‘rayev, U.Jo‘rayev Buxoro vohasida suv va resurslarni tejaydigan yangi texnologiyalarni joriy etish istiqbollari. Buxoro-2023.
9. S.X.Isayev, A.Q.Jo‘rayev, Z.Z.Qodirov O‘tloqi allyuvial tuproqlar sharoitida asosiy ekin sifatida soya navlarini yetishtirish texnologiyasi “Sharq-Buxoro” nashriyoti 140 bet
10. Xamidov M.X, Xamrayev K.Sh. Tuproq sho‘rini yuvish samaradorligini oshirishning innovasion texnologiyasi «Sadriddin Salim Buxoriy» «Durdona», 2021, 156 Bet.
11. Inoyatov I.Sh. Suv xo‘jaligi bo‘lajak muhandislarnini kasbiy faoliyatga tayyorlashda umumkasbiy va ixtisoslik fanlarini o‘qitishni modellashtirish. Buxoro-2023 “Durdona”-nashriyoti 140 bet
12. I.Sh. Inoyatov, va boshqalar.Scientist in the modern science World:New aspects of the scientific search B&M Publishing San Francisco, California, USA 163-bet
13. Isayeva L.B. Makkajo‘xori navlarini tomchilatib sug‘orish tartiblari. Buxoro viloyat misolida. Buxoro-2024 “Dimal” nashriyoti 120 bet.
14. Nurov D.E. G‘o‘zani tomchilatib sug‘orish texnologiyasining samaradorligi. Buxoro-2024 “Sadriddin Salim Buxoriy” 116 bet

KAFEDRADA OLIB BORILAYOTGAN ILMIY-USLUBIY ISHLAR

1. 1. Murodov, O.U., Juraev, A.K., Khamidov, M.Kh. Effectiveness of cost-effective irrigation technologies in cultivation of winter wheat in saline soils. Aip Conference Proceedings3256(1) ,
   2. Муродов О.У. Исаев С.Х., “Зовур сувлари билан такрорий экинларни суғоришда ерларнинг мелиоратив ҳолатига таъсирини баҳолаш самарадорлигининг математик модел дастури”. // Гувоҳнома. Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги. № DGU 35001 Талабнома рақами: DGU 202402655. Ўзбекистон Республикасининг Дастурий маҳсулотлар давлат реестрида 15.03.2024 й. рўйхатдан ўтказилди.
   3. Муродов О.У. Исаев С.Х., “Шўрланган тупроқлар шароитида такрорий экинларни кучсиз минераллашган зовур сувлари билан суғоришни ерларнинг мелиоратив ҳолатига таъсирини баҳолаш бўйича”. Тавсиянома. “ТИҚХММИ МТУ Бухоро табиий ресурсларни бошқариш институти босмахонасида чоп этилган. Бухоро 2024-йил. 32 б.
   4. Муродов О.У. Исаев С.Х., “Зовур сувлари билан такрорий экинларни суғоришнинг ҳосилдорликка таъсирини баҳолашнинг математик модел дастури”. // Гувоҳнома. Ўзбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги. № DGU 35000 Талабнома рақами: DGU 202402656. Ўзбекистон Республикасининг Дастурий маҳсулотлар давлат реестрида 15.03.2024 й. рўйхатдан ўтказилди.
   5. Murodov О.U. “Effects of repeated crops irrigated with low-mineralized drainage water, fertilizer rates, and biopreparations on volumetric mass of soil”. // Academic research in modern SCIENCE International scientific-online conference. Website: woconf.com. Hosted online from Washington, USA. Issue 40, Part 2, 24 October, 2024. P. 186-189.
   6. Murodov О.U. Isaev С.Х., “Assessment of the efficiency of bioprepare in irrigation with low mineralization ditch water”. // European Journal of Agricultural and Rural Education. ISSN: 2660-5643. Website: scholarzest.com. Spain-2024. Vol.5. P. 13-14.
   7. Khamidov M.K., Balla D., Hamidov A.M., collector-drainage water in saline and arid irrigation areas for adaptation to climate change. 2020. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 422(1),012121
   8. Khamidov, M., Juraev, A., Atamuradov, B., Rustamova, K., Najmiddinov, A., & Nurbekov, A. (2022, July). Effects of deep softener and chemical compounds on mechanical compositions in heavy, difficult-to-ameliorate soils. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1068, No. 1, p. 012017). IOP Publishing.
   9. Khamidov M. K. et al. Efficiency of drip irrigation technology of cotton in the saline soils of Bukhara oasis //BIO Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – Т. 103. – С. 00019.
   10. Kh Khamidov, M., Buriev, X. B., Juraev, A. K., Sharifov, F. K., & Isabaev, K. T. (2023, February). Efficiency of drip irrigation technology of cotton in saline soils of Bukhara oasis. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1138, No. 1, p. 012007).
   11. Хамидов М.Х.Influence of phytoremediation plants on soil salts // Innovative technologies in water management complex. – Ukraine, Rovno, 2012. – С. 32–34.
   12.Juraev A. K. et al. Effectiveness of cost-effective irrigation technologies in cultivation of winter wheat in saline soils //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2025. – Т. 3256. – №. 1. – С. 050039.
   13. Juraev, A. Q., Juraev, U. A., Murodov, O. U., Atamuradov, B. N., Najmiddinov, M. M., & Ruziyeva, M. A. (2024). Investigating irrigation system by using drainage water in the cultivation of repeated millet crop. In BIO Web of Conferences (Vol. 103, p. 00014). EDP Sciences.
   14. Juraev, A. K., Khamidov, M. K., Atamuradov, B. N., Murodov, O. U., Rustamova, K. B., & Najmiddinov, M. M. (2023, February). Effect of deep softeners on irrigation, salt washing and cotton yield on soils whose mechanical composition is heavy and meliorative status is difficult. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1138, No. 1, p. 012006). IOP Publishing.
   

Xalqaro hamkorlik aloqalar

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 2-martdagi PF-5953-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2017 - 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida Germaniyaning Humboldt universiteti va "ZALF" landshaftshunoslik agrotexnologiyalar ilmiy tadqiqot institutiti professori Xamidov Axmad Muxammadxonovichni kafedraga jalb qilinib, talaba va magistrlarga dars berib kelmoqda. Shuningdek, “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasining tayant doktoranti Qudratov Maruf Rustamovich CONFIRMATION OF ERASMUS+ STUDENT SHORT-TERM MOBILITY FOR TRAINEESHIP loyihasi doirasida Slovakiya republiksida UNIVERSITY OF ORESOV RECTORATE INTERNATIONAL RELATIONS OFFICEda stajrovkaga borib keldi.
   “Irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi 2025-2026 o‘quv yilida 4 nafar professor-o‘qituvchilarini Turkiyaning Istanbul Texnika Universitetida qisqa muddatli stajirovka o‘tab, oliy ta’lim jarayonini raqamli formatga o‘tkazish, raqamli ta’lim texnologiyalarini keng joriy etish asosida bilimlar transferini ta’minlash, har bir ta’lim oluvchining shaxsiy xususiyatlarini inobatga olgan holda bilim, kompetensiya, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish maqsadida o‘zaro hamkorlik memorandum imzolanishi rejalashtirilgan.